Mostarska liska – proljeće u jesen

U Mostaru se od 25. do 30. septembra održavao 17. festival komedije Mostarska liska kojeg tradicionalno organizira Narodno pozorište Mostar. Festival, koji je inače međunarodnog karaktera i održava se u proljeće kako komediji i priliči, ove godine je zbog uslova života koje je nametnula pandemija, održan na jesen a u konkurenciji su bile samo bosanskohercegovačke predstave. Samim time organizatorima festivala bilo je teže nego inače. Pozorišna produkcija naših kuća svakako nije isuviše plodna, a pandemija koronavirusa skoro u potpunosti ju je zaustavila, što je bez sumnje uticalo na samu selekciju, odnosno izbor predstava učesnica na ovom festivalu komedije.
Selektor festivala bio je Emir Spahić, umjetnički direktor Narodnog pozorišta Mostar, a članovi stručnog žirija Dragan Jovičić – glumac, Ivan Leo Lemo – reditelj, Salko Pezo – akademski slikar.
Mostarsku Lisku otvorila je predstava Fistik – san o suncu, mjesecu i još nekim sitnicama, Narodnog pozorišta Sarajevo, pravljena po tekstualnom predlošku Almira Imširevića a u režiji Admira Glamočaka. Predstava se referira na Karađoz teatar i tradiciju komedije kod nas, pri čemu se u tom referiranju ide do doslovnog uvođenja velikog glumca Rejhana Demirdžića u predstavu, i to snimkom njegovog glasa s kojom Fistik (Vedran Đekić) razgovara. Pozorište ipak prije svega čine živi ljudi, a odavanje počasti ove vrste sasvim sigurno je lijepa namjera, ali čini se ipak pomalo nepozorišna. Naprosto jer pozorište ima načine da odsutno učini prisutnim na životnije i ljepše načine, naročito u komediji. Ipak, ova predstava dolazi do publike, ona podražava određene emocije, odnosno sjećanja i u tome je njena najveća vrijednost. Nagradu Mala liska, za glumca večeri, dobio je Vedran Đekić koji igra naslovnu ulogu, a zapažena je također bila partnerska igra Milana Pavlovića i Aleksandra Seksana.
Drugu večer festivala igrana je predstava Istina, Gradskog pozorišta Jazavac iz Banja Luke, po tekstu francuskog savremenog pisca Floriana Zellera, a u režiji Željka Stjepanovića. Radi se o „bračnoj komediji“ koja se bavi odnosima dva para, pri čemu centralni lik kojeg igra Ljubiša Savanović kroz situacije koje se nižu sižeom razotkriva sebe kao prevarenog prevaranta. Izrazito korektna partnerska igra omogućila je dobar tempo predstave i dala prostora Savanoviću da se razigra, vodi predstavu i na kraju večeri zasluženo dobije Malu lisku.
Treća predstava na ovogodišnjoj liski bila je Identitluk, nastala u koprodukciji HNK Mostar, NP Mostar i Studija za izvedbene umjetnosti u Mostaru, u režiji Tanje Miletić-Oručević. Zrno iz kojeg je izrasla ova predstava jeste zbirka eseja Amina Maaloufa koja se bavi kompleksnošću pitanja identiteta i podsjeća na to da identitet nije jednodimenzionalan fenomen nego slojevita struktura bez obzira da li se radi o identitetu pojedinca ili pak o kolektivnom identitetu. Ovu ozbiljnu temu glumci su tokom procesa stvaranja predstave obradili komičkim sredstvima, a rezultat je vrlo uspješna komedija čiji najsjajniji dio i jesu upravo glumačka ostvarenja, autorstvo i kreativnost svakog od članova ansambla predstave. Nagradu za najboljeg glumca večeri, Malu lisku, dobio je Dražen Pavlović čiji je glumački šarm tokom cijele predstave bio kontinuirano prisutan jednakim intenzitetom.
Četvrtu noć festivala igrana je predstava Putovanje, Narodnog pozorišta Tuzla, po tekstu Vahida Klopića, u režiji Midhata Kušljugića. Radi se o nepretencioznoj, maloj predstavi, kojom je glumica Remira Osmanović obilježila veliki jubilej – 25 godina na sceni tuzlanskog pozorišta. Veliki jubilej za glumicu, ali i njenu kuću, obilježen je neobično skromno a toplina i zaigranost koja se osjete na sceni među dugogodišnjim kolegama (tu su još Midhat Kušljugić i Milenko Iliktarević) vrijednost je ove predstave. Malu lisku za glumicu večeri dobila je Remira Osmanović.
Takmičarski program festivala zatvorila je predstava Sjećaš li se Dolly Bell, Kamernog teatra 55, po tekstu Abdulaha Sidrana, u režiji Kokana Mladenovića. Teško je danas govoriti o čistim žanrovima u pozorištu, ali u najmanju ruku bilo je neobično na festivalu komedije u takmičarskom programu gledati predstavu koja je po svojoj strukturi najbliža melodrami. Ali, biće teatra sposobno je da apsorbuje i veće nesporazume, tako da su nam se ipak Kamerni teatar 55 i ova popularna i nesvakidašnje uspješna predstava na Mostarskoj lisci potvrdili evo i kao komedija, i to na više nivoa i na različite načine. Nažalost, tek poneki od njih pomalo podsjeća na ideje o festivalu za koje se zalagao čuveni mostarski reditelj Ahmet Obradović kada je 1991. godine održana prva Mostarska liske.
Northrop Frye (koji je, sasvim slučajno, umro iste te godine) na jednom mjestu, kaže: U Novoj komediji, uobičajena tema je pobeda mlađe generacije i njenih erotskih ambicija nad starijima koji je ometaju. Stariji naravno ometaju mlađe jer žele da nastave da ih poseduju, a žele da ih poseduju zbog toga što je iluzija posedovanja jedini način na koji će od sebe sakriti činjenicu da neko poseduje njih.
Završne večeri festivala dodijeljene su iduće nagrade:
“Velika liska” najbolja predstava po izboru publike – Sjećaš li se Dolly Bell
“Velika liska” najbolja predstava po izboru medija – Sjecas li se Dolly Bell
“Velika liska” za najboljeg glumca Festivala – Emir Hadžihafizbegović
“Velika liska” za najbolju glumicu Festivala – Ajla Hamzić
Plaketa “Ahmet Obradović” nagrada Stručnog žirija za najbolju režiju – Kokan Mladenović
Specijalna nagrada “Velika liska” za scenografiju – Sjećaš li se Dolly Bell
Specijalna nagrada Stručnog žirija “Velika liska” za nadahnutost i energičnu igru – Davor Golubović
GRAND PRIX – ”Velika liska” za najbolju predstavu u cjelini – “Identitluk”
U čast nagrađenih odigrana je predstava Čorba od kanarinca, CKM Sarajevo, u režiji Rijada Ljutovića, u kojoj igraju Sead Pandur i Sanela Pepeljak.
Za kraj treba reći da je ovogodišnja Mostarska liska uprkos raznim otežavajućim okolnostima uspješan festival. Nakon što su se također uspješno održale Pozorišne/kazališne Igre u Jajcu, uz poštovanje svih mjera zaštite u vrijeme pandemije, i Narodno pozorište Mostar angažovalo je sve svoje kapacitete i pokazalo hrabrost koja može biti za primjer nekim drugim bosanskohercegovačkim pozorištima. Oni su skromno i dostojanstveno podsjetili da je teatar kao umjetnost preživio sve kuge otkad postoje, a uprkos svakoj racionalnoj logici iz vana, pokazali su da će i njihovo pozorište preživjeti ove sadašnje kuge, jer oni su unutra. U pozorištu. Zbog toga im treba čestitati.
Pax et bonum
Kemal Bašić, dramaturg i pozorišni kritičar