Više od igre: „Za život cijeli“ u Jajcu

Četvrta večer 45. Pozorišnih/kazališnih igara Bosne i Hercegovine u Jajcu donijela je, nakon pauze prethodne noći, produkciju Sarajevskog ratnog teatra (SARTR), a radi se o predstavi „Za život cijeli“, koja je nastala prema tekstu Benjamina Hasića, u režiji Jasenka Pašića.

Iako ova predstava donosi nesumnjivu estetsku i energetsku injekciju u odnosu na statičnost druge večeri festivala, njen plasman u takmičarski program otvara neko drugo pitanje: šta je zapravo festivalska predstava? Kroz stogodišnju historiju FK Željezničar, autorski tim mapira hroniku Sarajeva, njegov radnički etos i stradanja, koristeći fudbal kao metaforu opstanka. Međutim, ma koliko projekt bio koristan i zanimljiv za klupsku prezentaciju ili lokalni sarajevski sentiment, njegova opravdanost na festivalu u Jajcu ostaje pod velikim upitnikom. Tema koja je hermetički zatvorena u lokalnu navijačku mitologiju suštinski se ne tiče publike izvan tog kruga, što još jednom dovodi u pitanje kriterije ovogodišnje selekcije.

Za razliku od prethodne takmičarske večeri gdje je naracija progutala scenu, ovdje imamo trijumf čistog dokumentarnog teatra. Vremenski raspon od čitavog stoljeća pametno je zgusnut kroz pet ključnih historijskih figura – od osnivača Dimitrija Dimitrijevića, preko trenera Milana Ribara i Ivice Osima, do vođe navijača Dževada Begića – Đilde. Time je izbjegnuta suhoparnost koju u pozorište može donijeti hronika, a dokumentarna građa pretočena je u živ, pulsirajući scenski ritam.

Ono što ovoj izvedbi daje neupitni pozorišni legitimitet i čuva je od skliznuća u prigodnu estradu jeste sjajna glumačka kolektivna igra. Sead Pandur, Adnan Kreso, Davor Sabo, Kemal Rizvanović, Jasenko Pašić i Dino Hamidović na sceni funkcionišu kao uigran mehanizam u kojem svaki pojedinac diše za tim. Između njih postoji visok stepen scenskog sluha, međusobnog povjerenja i bazične glumačke etike koja isključuje jeftino soliranje. Oni s lakoćom skaču iz epohe u epohu, transformišući se u hodu iz dokumentarnih figura u nosioce dramske emocije, dok maestralno kontrolišu scenski ritam.

Na kraju, iako „Za život cijeli“ plijeni glumačkom strasti i zanatskom uigranošću ansambla, ona ostaje žrtva svog primarnog konteksta. Umjesto univerzalnog teatarskog čina koji komunicira sa svakim gledaocem, publika u Jajcu je dobila dobro režiranu i emotivnu, ali ipak samo lokalnu hroniku koja teško može opravdati status relevantnog festivalskog izbora.

Kemal Bašić